مدیریت اسلامی از دیدگاه نهج البلاغه ( بخش اول )

وظايفي كه يك مدير در حكومت اسلامي نسبت به خدا ، پيامبر و ائمه معصومين (ع) و دين خدا دارد .
بازدید : 11864
زمان تقریبی مطالعه : 10 دقیقه
تاریخ : 09 آبان 1390
مدیریت اسلامی از دیدگاه نهج البلاغه ( بخش اول )

مدیریت اسلامی از دیدگاه نهج البلاغه ( بخش اول )

- محمد رجب زاده

بسم الله الرحمن الرحيم

پيش گفتار

          سپاس خداوند يزدان راكه تمام نعمتهاي هستي را بر ماارزاني داشت واز همه مهمتر كاملترين دينش را به وسيله اشرف مخلوقاتش حضرت محمد بن عبدالله (ص)  براي ما فرستاد و اتمام نعمتش و اكمال دينش با ولايت حضرت امير المؤمنين علي (ع) و وجود پر نعمت اهل البيت (ع) كامل ترين برنامه زندگي و  بهترين الگوهاي آن را براي ما فرستاد . و خداي را شاكر و سپاسگزاريم كه در طول 1400 سال عمر شريف اسلام بعد از حكومت اسلامي عصر پيامبر (ص) و حضرت علي (ع) با رهبري و قيام  حضرت آيت الله العظمي امام خميني (ره) طعم شيرين حكومت اسلامي را به ما چشانيد و موجبات سرافرازي و استقلال ملت شريف ايران را فراهم ساخت .اينك با وجود اين همه نعمتي كه داده شده است ، يقينا اگر قدر آن را ندانيم به مجازات كفران نعمت گرفتار خواهيم شد و چنانچه در حفظ آن تلاش نمائيم و قدر دان آن باشيم ، به فرموده قرآن : ‹‹ لئن شكرتم لازيدنكم ›› اثرات معنوي و مادي  حكومت اسلامي برما بيشتر خواهد شد و انشاءالله از نعمت پر فيض دولت حق و عدالت ، با ظهور حضرت مهدي (عج)  بهره مند خواهيم گشت .

       اينك همه آحاد جامعه اسلامي ايران وظيفه اي سنگين دارند و وظيفه مسئولين اجرائي كشور از همه سنگين تر است و بايد تلاش نمايند با شناخت كامل از مباني و اصول  حكومت و مديريت اسلامي در اجراي دستورات و احكام گهر بار اسلام تلاش مضاعف نمايند .  بر اساس مطالعات اندك حقير و بررسي كه در كتاب گرانقدر نهج البلاغه داشتم توانستم مطالبي را براي سرلوحه قرار دادن در كارهايم برگزينم و از خداوند قادر متعال خواستار مساعدت و ارشاد در انجام عملي مرضي درگاهش مي باشم .

والسلام پاييزو زمستان  85

محمد رجب زاده

 

مقدمه

         سخن را در مقدمه تحقيقم با اين فرمايش امام راحل (ره) شروع مي كنم كه فرمود : « شما كه داعيه پيروي از حضرت امير المؤمنين (ع) داريد، لا اقل در زندگي آن مرد بزرگ كمي مطالعه كنيد ، ببينيد واقعا هيچ گونه پيروي و مشايعتي از آن حضرت مي كنيد ؟ آيااز زهد  تقوا، زندگي ساده و بي آلايش آن حضرت چيزي مي دانيد و به كار مي بنديد ؟ آيا از مبارزات آن بزرگوار با ظلم و بيداد گري و امتيازات طبقاتي  و دفاع و پشتيباني بي دريغي كه از مظلومين و ستمديدگان  مي كرد و دستگيريهايي كه از طبقات محروم و رنجديده اجتماع مي نمود چيزي مي فهميد ؟›› 1

ما ادعا مي كنيم  كه تنها كشوري هستيم كه حكومت اسلامي در آن حاكم است آنهم حكومت از نوع شيعي كه برگرفته شده از حكومت اسلامي رسول اكرم (ص) و حضرت علي (ع) است .ما به عنوان مديران اجرائي كشور چقدر شناخت از حكومت حضرت علي (ع) داريم و در عمل به چه ميزان به آن حضرت تمسك مي جوئيم و پيروي مي كنيم . بنا به فرمايش امام راحل (ره) : ‍ ‹‹همين طور كه گفتند ما شيعه علي هستيم ، و همين كه گفتند ما متمسك به ولايت اميرالمؤمنين هستيم ، اين كافي نيست  ، نمي شود اين . اين امور ، اموري نيست كه لفظي باشد و با الفاظ و عبارات بتوانيم ما بگوييم تحقق پيدا كرده است ، اينها يك امور عملي است ، يك حكمت عملي است اينها . بايد كساني كه مدعي هستند كه ماشيعه امير المؤمنين هستيم ، تبع او هستيم ، بايد در قول و فعل و نوشتن و گفتن و همه چيز تبعيت از او داشته باشند . اگر اين تبعيت نباشد و ما بگوييم كه ما شيعه هستيم ، يك گزافي گفته ايم ، يك لا طايلي گفته ايم .››2

بنابر اين بر حسب وظيفه شرعي و قانوني مديران اجرائي كشور بايد شناخت دقيق از شيوه حكومتي حضرت علي (ع) و توصيه هاي ايشان داشته باشند و در حد توان و مقدورات در عمل پياده كنند .پيروي كامل در همه ابعاد درحد بشر معمولي نيست و بنا به فرموده امام راحل (ره) :‹‹ البته قدرت نداريم ما مثل او ، هيچ كس قدرت ندارد ،اما به زهد ، به تقوا  ، به رسيدگي به مظلومها ، به رسيدگي به فقرا ، مشايعت كنيم از او . ››3

 مجموعه اي كه با بررسي نامه ها و سخنان گهر بار حضرت علي (ع) از كتاب نهج البلاغه برگزيده شده است ، به عنوان حداقل شناخت از شيوه حكومت ايشان است و انشاء ا... كه خداوند مساعدت فرمايد كه در حد رضاي او به آن عمل شود .

در اين مجموعه از پنج جهت به سفارشات و دستورات حضرت علي (ع) بشرح ذيل توجه شده است :

1-وظايفي كه يك مدير در حكومت اسلامي نسبت به خدا ، پيامبر و ائمه معصومين (ع) و دين خدا دارد .

2- ويژگيهاي فردي يك مدير اسلامي .

3-چگونگي انتخاب مديران ، كاركنان و نحوه ارتباط با آنها و وظايف متقابل مدير و كاركنان .

4-چگونگي انجام امور ( روشهاي انجام كار )

5- وظايفي كه يك مدير نسبت به مردم و جامعه دارد.

 

محمد رجب زاده

پاييزو زمستان -85

  

-------------------------------------------------------------------------

مآخذ مقدمه  :

1-جهاد اكبر  ص 28

2-صحيفه امام  ج 18 ص 155

3-صحيفه امام ج 8  ص 14

 

 

 

 

 

بخش اول

وظايف يك مدير اسلامي در برابر خدا ، پيامبر(ص)

 ، ائمه (ع)  و دين اسلام

v          رعايت تقواي الهي

v          توجه ويژه به نماز

v          توجه ويژه به قرآن

v          انجام واجبات دين

v          شناخت پيامبر و ائمه و پيروي از سيره وروش آنها

 

'

 

 

 

1-رعايت تقواي الهي

اولين وظيفه و اصلي كه لازم است يك مدير اسلامي به آن عمل نمايد و سرلوحه كارهايش قرار گيرد تقواي خداوند و اطاعت امر او در همه زمينه ها بويژه واجبات دين مي باشد . حضرت علي (ع) در بسياري از خطبه ها و نامه ها و سخنان كوتاهشان به اين موضوع اشاره نموده و در نامه 53 نهج البلاغه خطاب به مالك اشتر و در ابتداي نامه چنين مي فرمايد :

أَمَرَهُ بِتَقْوَى اللهِ، وَإِيثَارِ طَاعَتِهِ، وَاتِّبَاعِ مَا أَمَرَ بِهِ فِي كِتَابِهِ: مِنْ فَرَائِضِهِ وَسُنَنِهِ، الَّتِي لاَ يَسْعَدُ أَحَدٌ إِلاَّ بِاتِّبَاعِهَا، وَلاَ يَشْقَى إِلاَّ مَعَ جُحُودِهَا وَإِضَاعَتِهَا، وَأَنْ يَنْصُرَ اللهَ سُبْحَانَهُ بَيَدِهِ وَقَلْبِهِ وَلِسَانِهِ

‹‹ اورا به ترس از خدا فرمان مي دهد  ، و اينكه اطاعت خدارا بر ديگر كارها مقدم دارد و آنچه در كتاب خدا آمده  ، از واجبات و سنتها را پيروي كند . دستوراتي كه جز با پيروي آن رستگار نخواهد شد  و جز با نشناختن و ضايع كردن آن جنايتكار نخواهد گرديد . به او فرمان مي دهد كه خدا را با دل و دست و زبان  ياري كند .››1

همچنين در ابتداي نامه 47  وصيت نامه مشهور ايشان به امام حسن و امام حسين ( عليهما السلام) و تمام مسلمين چنين مي فرمايند :

أُوصِيكُمَا بِتَقْوَى اللهِ،... ‹‹ سفارش مي كنم شمارا به تقواي الهي ››2

ودر نامه 31 خطاب به امام حسن (ع) مي فرمايد : فَإِنِّي أُوصِيكَ بِتَقْوَى اللهِ ـ أَيْ بُنيَّ ـ وَلُزُومِ أَمْرِهِ، وَعِمَارَةِ قَلْبِكَ بِذِكْرِهِ، وَالاِْعْتِصَامِ بِحَبْلِهِ،... ‹‹ و سفارش مي كنم تورا به تقواي الهي و اينكه پيوسته در فرمان او باشي و دلت را با ياد خدا زنده كني و به ريسمان او چنگ زني ...›› 3

و در نامه 26  مي فرمايد : آمَرَهُ بِتَقْوَى اللهِ فِي سَرَائِرِ أُمُورِهِ وَخَفِيَّاتِ أَعْمَالِهِ، حَيْثُ لاَ شَهِيدَ غَيْرُهُ، وَلاَ وَكِيلَ دُونَه ُوَآمَرَهُ أَلاَّ يَعْمَلَ بَشَيْءٍ مِنْ طَاعَةِ اللهِ فِيما ظَهَرَ فَيُخَالِفَ إِلَى غَيْرِهِ فِيَما أَسَرَّ، وَمَنْ لَمْ يَخْتَلِفْ سِرُّه ُعَلاَنِيَتُهُ،  ‹‹ اورا به ترس ازخدا در اسرار پنهاني و اعمال مخفي سفارش مي كنم ، آن جا كه هيچ گواهي غير ازاو و نماينده اي جز خدا  نيست .و سفارش  مي كنم كه مبادا خدا را در ظاهر اطاعت و در خلوت نافرماني كند .››4

--------------------------------------------------1 ،2،3و4  دشتي  محمد ترجمه نهج البلاغه انتشارات شاكر چاپ 84    به ترتيب صفحات 402 ،398، 370 و  360

 

2-توجه ويژه به نماز

نماز به عنوان ستون دين كه از طرف پيامبر (ص) و ائمه معصومين (ع) و بزرگان دين به آن تاكيد و سفارش زياد شده است بايد در سرلوحه برنامه هاو توجهات يك مدير اسلامي قرار گيرد كه چند نمونه از  سفارشات امام (ع) در اين خصوص بشرح ذيل مي باشد .

1-2 وَاللهَ اللهَ فِي الصَّلاَةِ، فَإِنَّهَا عَمُودُ دِينِكُمْ

‹‹ خدارا خدارا در باره نماز كه آن ستون دين شماست ›› 1

2-2-تعاهدوا اكثرالصلاه و حافظوا عليها و استكثروا منها وتقربوا بها . فانها كانت علي المؤمنين كتابا موقوتا . الا تسمعومن الي جواب اهل النار حين سئلوا ‹‹ ماسلككم في سقر؟ قالو لم نك من المصلين

‹‹ مردم خواندن و اقامه نماز را بر عهده بگيريد و آن را حفظ كنيد و زياد نماز بخوانيد و با نماز خود را به خدا نزديك كنيد . نماز دستوري است كه در وقتهاي خاص بر مؤمنان واجب گرديده است . آيا به پاسخ دوزخيان گوش           فرا نمي دهيد كه از آنها پرسيدند چه چيز شما را به دوزخ كشانده است ؟ گفتنند ما از نماز گزاران نبوديم ›› 2

3-2-صَلِّ الصَّلاَةَ لِوَقْتِهَا الْمُوَقَّتِ لَهَا، وَلاَ تُعَجِّلْ وَقْتَهَا لِفَرَاغٍ، وَلاَ تُؤْخِّرْهَا عَنْ وَقْتِهَا لاِشْتِغَالٍ، وَاعْلَم انَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ عَمَلِكَ تَبَعٌ لِصَلاَتِكَ.

‹‹ نماز را در وقت خودش بجاي آور نه اينكه در بيكاري زودتر از وقتش بخواني و به هنگام درگيري و كار آن را به تاخير اندازي و بدان كه تمام كردار خوبت در گرو نماز است ›› 3

با توجه به سفارشات فوق يك مدير اسلامي بايد در برنامه هاي خود به موارد زير توجه داشته باشد .

1-برپايي و اقامه نماز را جز اصلي ترين وظايف خود بشمار آورد

2-نماز را در وقت خودش بجاي آورد .

3- نماز را به عنوان شاخص و معيار مقبوليت اعمال خود بداند .

4- راه رسيدن و تقرب به خدارا نماز بداند .

دیدگاه های کاربران

هیچ دیدگاهی برای این مطلب وارد نشده است!

ارسال دیدگاه